İlişki Stilleri ve Bağlanma Türleri

Bazen bir ilişkide verdiğimiz tepkiler sadece bugünün hikâyesi değildir. Bir mesajın geç gelmesiyle içimizi kaplayan o huzursuzluk, fazla yakınlaşınca geri çekilme isteği, ya da sevilmek için sürekli daha fazlasını yapma çabası… Çoğu zaman bunlar yalnızca o ilişkiye ait değildir. Çocukluğumuzda öğrendiğimiz bağlanma biçimleri, yetişkin ilişkilerimizin görünmez dilini oluşturur. Bazılarımız sevgiyi kaybetme korkusuyla daha çok tutunur. Bazılarımız incinmemek için mesafe koymayı öğrenir. Bazılarımız ise hem yakınlığa hem de özgürlüğe aynı anda ihtiyaç duyar. Bağlanma stilleri bize şunu hatırlatır: İlişkilerde verdiğimiz tepkiler çoğu zaman “fazla” ya da “yanlış” değildir. Onlar bir zamanlar bizi korumayı öğrenmiş duygusal stratejilerdir. Ama iyi haber şu ki; farkındalık, güvenli ilişkiler ve terapötik süreçler sayesinde insan kendi ilişki dilini yeniden yazabilir. Çünkü bağlanma bir kader değil, anlaşıldıkça dönüşebilen bir deneyimdir. Bunların birçoğu çocuklukta kurduğumuz ilk bağların izlerini taşır. Psikolojide buna bağlanma stilleri diyoruz. İnsan dünyaya geldiğinde bakım verenle kurduğu ilişki aracılığıyla “Yakınlık güvenli mi?”, “Sevgi kalıcı mı?”, “İhtiyaçlarım karşılanır mı?” gibi soruların cevabını öğrenir. Ve çoğu zaman bu öğrenilen ilişki dili, yetişkinlikte kurduğumuz romantik ve sosyal ilişkilerin de temelini oluşturur. Genel olarak dört temel bağlanma stilinden söz edilir: Güvenli bağlanma Bu bağlanma stilinde kişi yakınlık kurmaktan korkmaz. Hem bağımsızlığını koruyabilir hem de duygusal olarak ilişkiye yatırım yapabilir. İlişkilerde güven, açıklık ve duygusal paylaşım daha kolaydır. Kaygılı (anksiyöz) bağlanma Bu bağlanma stilinde kişi ilişkide terk edilme ya da sevilmeme korkusunu daha yoğun yaşayabilir. Partnerinin davranışlarını sık sık sorgulayabilir, güven arayışı daha belirgin olabilir. Yakınlık ihtiyacı yüksektir ancak bu yakınlığı kaybetme korkusu da güçlüdür. Kaçıngan (avoidant) bağlanma Bu kişiler için duygusal yakınlık bazen tehdit gibi hissedilebilir. Bağımsızlık ve mesafe daha güvenli gelir. İlişkilerde fazla yakınlaşma olduğunda geri çekilme ya da duygusal mesafe koyma görülebilir. Korkulu-kaçıngan (dezorganize) bağlanma Bu bağlanma stilinde kişi hem yakınlık ister hem de yakınlıktan korkabilir. İlişkilerde bir yandan bağ kurma arzusu varken diğer yandan geri çekilme ve kararsızlık görülebilir. Ancak bağlanma stilleri bir etiket ya da değişmez bir kader değildir. İnsan, güvenli ilişkiler ve terapötik süreçler aracılığıyla kendi ilişki dilini fark edebilir ve dönüştürebilir. Çünkü her insanın içinde, daha güvenli bağlar kurabilme kapasitesi vardır. Klinik Psikolog Özge Aydoğdu